فضا نگهدارنده دندان شیری

فضا نگهدارنده دندان شیری

کودکان داراى ٢٠عدد دندان شیری هستند که حفظ سلامت آن ها برعهده والدین و متخصص دندانپزشکی کودکان می باشد، اما در مواقعی که دندان شیری به دلایل مختلف زودتر از بین رفت باید از فضا نگهدارنده دندان شیری برای حفظ آن فضا استفاده کرد.

فضا نگهدارنده چیست ؟

دندانهاى شيرى كليد اصلي رويش مرتب دندانهاى دائمى هستند. دندانهاى شيرى عملكردهاى مختلفى دارند. دندانهاى شيرى علاوه بر جويدن، صحبت كردن و زيبايي ، نقش مهمى در رشد و تكامل مناسب دندانها و فكين دارند.

بنابراين وجود اين دندانها براى داشتن دندانهاى رديف و لبخند زيبا در آينده ضروري است. دندانهاى شيرى در سنين مختلفى مى افتند. مثلاً دندانهاى جلويي فك پائين كودكان اولين دندانهايي هستند كه مى افتند و آخرين دندان شيرى ممكن است در سنين ١٢-١٣ سالگي از دست برود.

بنابراين با توجه به اين مسأله و اينكه فكين و دندانها نيز مدام در حال رشد هستند، ضروري است در صورتى كه هر كدام از دندانها زودتر از زمان خود از دست رفتند، فضاى آنها حفظ شود تا در آينده فضاى مناسبى براى رويش دندانهاى جايگزين وجود داشته باشد.

با از بین رفتن یک دندان و خالی شدن فضای مختص به آن ، دندان های دو طرف شروع به حرکت و پر کردن آن بخش می کنند تا آن فضا را پر نمایند، به همین علت با از بین رفتن زود هنگام یک دندان شیری ، دندانپزشک کودکان توصیه می نماید از فضا نگهدارنده دندان شیری استفاده شود.

 

فضا نگهدارنده دندان شیری

 

نحوه عملکرد فضا نگهدارنده دندان شیری چگونه می باشد؟

فضا نگهدار دندان اطفال از یک یا روکش و یک حلقه استیل ضد زنگ تهیه شده است که بر روی دندان یا دور دندان های اطراف فضای خالی قرار گرفته و با یک میله یا سیم مربع شکل متصل شده است که باعث احاطه فضای خالی می شود.

اين فضانگهدارنده با جلوگيرى از حركت دندانهاى مجاور دندان از دست رفته، از كاهش فضاي دندان ممانعت كرده و سبب رويش دندان جايگزين در موقعيت اصلى خود مى شود.

آیا با از بین رفتن دندان استفاده از فضا نگهدار دندان شیری الزامی است؟

باید پاسخ داد خیر.

دندانپزشک کودکان با بررسی تصاویر پرتوی ایکس که از دهان کودک تهیه شده بازه زمانی رویش دندان دائمی را بررسی می کند.  متخصص دندانپزشكى كودكان با بررسي وضعيت و موقعيت دندانها و فكين، سن كودك ضرورت استفاده از فضانگهدارنده را بررسى مى كند.

در مواقعى كه با ازبين رفتن يك دندان شيرى به سرعت قرار است دندان دائمى آن محل را پر كند( اين بازه زمانى تقريباً شش ماه است) نيازي به استفاده از فضانگهدار نمى باشد.

اما در صورتی که مدت زمان زیادی تا رویش دندان شیری وجود دارد بهتر است از فضا نگهدارنده دندان شیری استفاده شود. همچنين گاهى كودك از قبل كمبود فضاى شديد براي رويش مناسب و رديف دندانها داشته است.

در اين زمان، متخصص دندانپزشكى كودكان با بررسي نياز كودك به ارتودنسى در آينده، استفاده از فضانگهدار را ضرورى نمى بيند و كودك در آينده تحت درمانهاى ارتودنسى جامع قرار مى گيرد.

اما در مواقعي كه دندان شيرى از دست برود و دندان دائمى جايگزين قرار باشد بيش از شش ماه ديگر رويش يابد و موقعيت ساير دندانها و فكين نيز مناسب باشد، متخصص دندانپزشكى اطفال تصميم ميگيرد براى حفظ شرايط موجد از فضانگهدار استفاده كند.

به این نکته نیز توجه داشته باشید در صورتی که دندان به صورت طبیعی می افتد نیازی نیست که از فضا نگهدار استفاده شود. همچنين با وجود اينكه در صورت از دست رفتن دندانهاى جلويي فك بالاى كودك ، نيازى به استفاده از فضانگهدار نيست ، مى توان با استفاده از اين وسايل دندانهاى از دست رفته را بازسازى نمود و ليخندي زيبا به كودك هديه داد.

 

 

انواع فضا نگهدارنده دندان

متخصص دندانپزشكى اطفال از انواع مختلفى از فضانگهدارنده ها بر حسب تعداد، نوع و موقعيت دندان شيرى از دست رفته و همچنين سن بيمار استفاده مى كند. انواع فضا نگهدارنده دندان به چهار دسته متحرک ، ثابت ، یک طرفه و دو طرفه تقسیم می شود.

فضانگهدارنده متحرک

اين فضانگهدارنده زمانى استفاده مى شود كه تعداد زيادي از دندانها در دو سمت از دست رفته باشند اما به دليل عدم رويش دندانهاى جلوى فك پائين ، متخصص دندانپزشكى اطفال نتواند از ساير وسايل استفاده كند.

این نوع فضا نگهدار شبیه به پلاک نگهدارنده ریتینر می باشد، فضا نگهدارنده متحرک معمولا در ناحیه های مشخص به کار برده می شود و برای ناحیه هایی که دارای فشار زیاد است مانند دندان ها آسیاب عقب توصیه نمی شود.

از این نوع فضا نگهدار معمولاً برای کودکانی که سن بیشتری دارند و مسئولیت پذیر تر هستند استفاده می شود. زيرا اين فضانگهدار به دليل قابليت در آوردن از دهان تنها در كودكانى قابل استفاده مى باشد كه همكارى لازم براي استفاده از آن را داشته باشند.

 

فضا نگهدارنده دندان شیری

 

فضانگهدارنده ثابت

این نوع فضانگهدار کاربرد بیشتر نسبت به فضانگهدارنده متحرک دارد و برای ثابت کردن آن روش های مختلفی وجود دارد.

فضا نگهدار ثابت انواع متنوعی دارد که عبارتند از :

  • فضانگهدارنده بند و حلقه( بندولوپ)
  • فضا نگهدارنده  (ديستال شو) distal shoe
  • قوس نگهدارنده زبانی ( فضانگهدارنده لينگوال آرچ)
  • قوس ترانسپلاتال( فضانگهدارنده نانس)

فضانگهدار يكطرفه

این نوع فضا نگهدار از یک طرف به دور دندان وصل شده و به یک حلقه متصل می شود تا فضا را حفظ نماید. اين فضانگهدارنده ها تنها قابليت حفظ فضاى يك دندان شيرى از دست رفته را دارند.

فضانگهدار دو طرفه

این نوع فضا نگهدار کاربرد بسیاری دارد و با استفاده از نوارهایی به دندان های عقب و دو طرف دهان متصل می گردد. متخصص دندانپزشك اطفال از اين فضانگهدارنده ها زمانى كه بيش از يك دندان شيرى و در دو سمت از دست رفته باشند، استفاده مى كند.

دلیل استفاده از فضانگهدار دندان چیست؟

در برخی مواقع به دلیل پوسیدگی وسیع دندان شیری ، دندانپزشک اطفال مجبور به کشیدن آن می شود. برخورد ضربه به دندان شیری که ممکن است باعث افتادن و شکستن آن شود.

برخی از بیماری های خونی و اختلالات متابولیسمی موجود در کوک می تواند دلیل بر زود افتادن دندان شیری کودک باشد.

گاهى نيز بدون هيچ دليل مشخصى دندان سالم شيرى زود تراز زمان خود مى افتد كه علت آن مى تواند كمبود فضاى رويشى باشد كه در اين مواقع نيز با بررسي ميزان و شدت مشكل، متخصص دندانپزشكى كودكان اقدام به درمان مى نمايد.

 

فضا نگهدارنده دندان شیری

 

نکات مربوط به نگهداری از فضانگهدارنده به شرح ذیل می باشد:

بهتر است والدین به کودک خود توصیه کنند شکلات های چسبناک و شیرینی جات استفاده نکنند. کودک نباید با دست یا با زبان به فضا نگهدار فشار وارد نماید یا آن را تکان دهد.

از خوردن خوراکی های سفت همچون ذرت ، سیب ، انجیر خشک و غیره خودداری شود. بهداشت دهان و دندان کودک رعایت شود. بهتر است والدين هر شش ما يكبار براى بررسي فضانگهدارنده  به متخصص دندانپزشكى اطفال مراجعه نمايند تا در صورتى كه فضانگهدارنده در جاي خود شل شده بود و يا شكسته بود، آن را خارج نمايد و ترميم يا تعويض كند.

هزینه فضا نگهدارنده دندان شیری چقدر می باشد؟

قیمت فضا نگهدارنده دندان با توجه به نوع آن و دستمزد پزشک و جلسات معاینه و غیره تعیین می شود. از آنجايى كه متخصص دندانپزشكى اطفال پس از گرفتن قالب از كودك براى ساخت فضانگهدار، قالب را به لابراتوار مى فرستد، هزينه كلينيسين لابراتوار نيز به هزينه فضانگهدارنده ها اضافه خواهد شد.

كلينيك تخصصى دندانپزشكى كودكان دكتر حجازى

دكتر حجازى، متخصص دندانپزشكى كودكان در كلينيك خود ، پس از از دست رفتن دندان شيرى كودكان، از آنها تصاوير اشعه ايكس تهيه مى نمايد و در صورتى كه كودكان نيازمند فضانگهدارنده باشند، اقدام به قالبگيرى و تهيه اين وسيله مى نماید.

 

دکتر ماندانا حجازی
متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان - دارای بورد تخصصی، عضوو هیئت علمی دانشگاه

( ارتودنسی اطفال - فیشور سیلانت - فلوراید تراپی فضانگهدارها - روکش دندان شیری - عصب کشی دندان شیری دنـدانپزشکی تحت بیهـوشی)